Японы мэргэжлиин сумо бєхийн анхны монгол сузано болсны хувьд Их та Асашёорюv Дагвадорж "Монгол башё"-зохион байгуулах эрхийг сээхэн зовж байж олж зан єєрийн "Аса" цирктээ явуулсан.

Хэдийгээр цаг агаарын саатлаас болж сумочид замдаа саатан бас vзэгчдийн хvсэн хvлээсэн гал гарсан сайхан барилдааныг vзvvлж чадаагvй гэх мэт хэл ам гарсан ч барилдаан сайхан болж єнгєрсєн билээ. Гэтэл энэ нvсэр ажлын ард гарсныхаа дараа Их аварга маань хсёр дараалан факталж vнийхээ тєлєє Сумогийн холбооноос шийтгэл хvлээх нь тодорхой болжээ. "Монгол башё" дууссаны дараа тэрээр сусад сумочдынхаа хамт 8-р сарын 29-нд Улаанбаатараар нисэн Токио хотын "Нарита" олон улсын нисэх буудалд суусан ч ердєє 45-хан минутын дараа гялс нутаг буцчихаад 9-р сарын 1-нд ирнэ гээд эргээд нисчихжээ. Тvvний энэхvv гэнэтийн шийдвэрийн талаар юу ч мэдээгvй байсан Ошима ояката болон бусад бєхчvvд нь Их аваргыг гарч ирэхийг хvлээн зєндєє зогсон гэнэ. Гэсэн ч гэнэтийн бэлэг барих дуртай Асашёорюv Дагвадоржийн суусан Айрэбус 310-300 онгоц хєєрсний дараа л сая учрыг нь олж мэл гайхав.

Уг нь "Монгол башё"-д оролцсон бєхчvvдийг ахалж явсан Ошима оякатагаас албан ёсоор зввшєєрєл авч мєн сумогийн холбоонд сайж ийш тийшээ явах байсан боловч манай Их аварга vvнийг нь хайхарсангvй. “Би энэ талаар ёстой юу ч мэдээгvй, тэрний толгойд юу эргэлдэж байдгийг таахын аргагvй болж” хэмээн Ошима ояката толгой сэгсэрч ядахнаа туслах бєхчvvд болох цукебито нараа ч дагуулсангvй гэж халаглажээ. Гэхдээ "Монгол башё" дууссаны дараа Их аварга нутагтаа ганц хоёр хоног vлдэх тухай Ошима оякатад хэлсэн ч тэрээр зєвшєєрєєгvй аж. Тэгээд ч энэ нь тvvний эрх мэдлийн асуудал биш юм. Бараг л зугтах шахам эргэн ниссэнээрээ Их аварга Ошима ояката болон бусад бєхчvvдээ тун эвгvй байдалд оруулжээ. Маргааш нь болсон "Монгол башё" ямар болсон талаархи тайланг авч хэлэлцсэн хурал дээр vндсэндээ Их аваргын тухай ярьсаар тарсан аж. Голлон зохион байгуулсан хvн нь хуралд оролцоогvй нь холбооны удирдлагуудад эвгvй сэтгэгдэл тєрvvлжээ.

Тэгээд ч Асашёорюv Дагвадорж дvрэм журам зєрчсєн их бага олон удаагийн vйлдлээрээ Зєвлєлийн гишvvдийн бараг бvгдийг нь єєртєє таагvй ханддаг болгочихсон байгаа билээ. Гайхалтай нь тэрхvv хурлын ємнє Их аварга Монголоос холбоо барьж гэнэт буцах болсон шалтгаанаа тайлбарлахдаа тєр засгийн удирдагчдынхаа нэрийг барьсан гэнэ. Тэрээр "Монгол башё" амжилттай зохион байгуулахад тусалсан дэмжсэн тєрийн засгийн тэргvvн болон бусад хvмvvст талархал илэрхиилэх шаардлагатаи болсон гэж шалтагласан ч сумогийн холбооныхон vvнийг нь тоосонгvй. Их аваргад хэзээний харшилтай Ичибаши сан "Асашёорюvд дур мэдэн буцах ямар ч шалтгаан байгаагvй. Ёкузано байж иймэрхvv vлгэргvй дураараа авирласан vйлдэл гаргалаа, тvvнийг шийтгэх хэрэгтэй" гэсэн санал гаргажээ.

Мєн Монголын талын зохион байгуулагчдыг шууд нислэг хийлгvй бєхчvvдийг хоёр таслан "замд" нь ядраасан гэх мэт шалтгааныг дурдан "Монгол башё" -г бvхэлдээ тєдийлєн vр дvнтэй болоогvй хэмээн vзсэн байна. Гэхдээ энэ бvхний дараа Их аваргыг шийтгэлгvй сануулга єгєн харин дэвжээний багш нарт нь сайтар хянаж байхыг шаардаад єнгєрчээ. Ийнхvv хааяа дураараа авирлачихдаг Их аварга азаар гайгvй єнгєрсєн боловч ердєє маргаашнаас нь эхлэн бас дахин хэрэг мандуулж одоо шийтгэл хvлээх нь тодорхой боллоо. Тvvний vсээ ёкузаногийн магэ засалтаар янзлалгvй харин рокер залуу шиг ардаа боочихсон байгаа зураг нь олон нийтэд ил болж бєєн шуугиан дэндэх нь тэр. Сумогийн бєхчvvдийн тэр тусмаа аварга болон цолтой бєхчvvдийн хувцаслалт, vсний засалтыг маш нарийн журамласан дэг жаяг нь одоо ч хатуу хэвээрээ байдаг.

Бєхчvvд барилдааны vеэр бие биенийхээ vсэнд хvрэх ёсгvй бєгєєд зодог тайлах vед нь хvндэтгэлтэйгээр хєнддєгийг бид мэднэ. Гэтэл аварга тэр бvхнийг vл тоон.vсээ боочихсон яваа зураг нь ямар нэгэн паппарацид олзлогдоогvй аж. Харин тvvний найз Намура хэмээх гэрэл зурагчин нь авч олон нийтэд тараажээ. Одоо хэдий мань гэрэл зурагчин "Асашёорюvг би ятган магэ засалтыг нь задлуулан ийм янзаар зураг авсан" хэмээн бvх хариуцлагыг єєртєє авч "би амралтынхаа vеэр л ингэсэн юм" гэж Их аварга тайлбарлаж байгаа ч Сумогийн холбоо энэ удаад зайлшгvй шийтгэхээр тогтжээ. Тэгээд ч энэ шуугиан Оросын бєхчvvдийн хар тамхины хэрэгтэй давхацсан нь бvр ч нэрмээс боллоо. Учир нь сvvлийн vед Японд гадаадын бєхчvvд элдэв хэрэг тєвєгт орооцолдон манай vндэсний спортын нэр хvндийг гутааж байна гэсэн шvvмжлэл их єрнєн vvнд мэдээж Сумогийн холбоог буруутгаж эхэлсэн.

Ингэхлээр Рохо, Хакурозан нарын далбаан доор Их аварга юм дуулах нь бололтой. Ер нь Сумогийн холбооныхон Асашёорюv Дагвадоржоос ёкузаногийн хэмжээнд биэ авч яван, vлгэр дууриал vзvvлэхийг хvчтэй шаардах болсон. Харамсалтай нь Их аварга маань vе vе фактлаад байдаг. Тэр хэмжээгээр тvvний нэр хvнд буурч байгаа бєгєєд vvний нэг нотолгоо нь хамаагvй цєєн тvрvvлсэн Хакухо Даваажаргалыг ЮНЕСКО-гийн шагналд нэр дэвшvvлсэн явдал гэж сумо сонирхогчид ярьцгааж байна. Одоо Сумогийн холбооныхон гадаадын бєхчvvдэд тавих хяналт, шаардлагаа чангатгахаар болж байгаа бєгєєд тэдний хатуу гарт хамгийн тvрvvнд Монгол болон Оросын бєхчvvд єртєх нь тодорхой боллоо.

Эх сурвалж: Сэрүүлэг